Εκτύπωση

7. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

την . Καταχωρήθηκε σε Στρατηγικό Σχέδιο Περιφέρειας Ν. Αιγαίου

Αξιολόγηση Χρήστη:  / 0
ΧειρότεροΚαλύτερο 

7.5 Σύστημα Παρακολούθησης της Εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου

7.5.1 Δυναμικός χαρακτήρας του Σχεδίου - Χρονική ιεράρχηση παρεμβάσεων 

Η περαιτέρω εξειδίκευση του Σχεδίου και των Αξόνων Προτεραιότητας σε επίπεδο ομάδων δράσεων και σε αρκετές περιπτώσεις έργων, περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των προτάσεων που κατατέθηκαν από τους φορείς της αυτοδιοίκησης και τους λοιπούς οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς της περιοχής, οι οποίοι συμμετείχαν στην Έρευνα Πεδίου που ολοκλήρωσε η Ομάδα Έργου, στο βαθμό που οι προτάσεις αυτές εμπίπτουν στην γενικότερη στρατηγική και τους στόχους του κάθε Άξονα. Επιπλέον, σε κάθε άξονα εντάχθηκαν δράσεις και έργα τα οποία εναρμονίζονται με την αναπτυξιακή στρατηγική του ΕΣΠΑ 2007-2013, καθώς και δράσεις που κρίνει απαραίτητες η Ομάδα Έργου για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων του Σχεδίου. Τέλος, στο Στρατηγικό Σχέδιο περιελήφθησαν επιλεκτικά και έργα που προτείνονται αναλυτικότερα στα βραχυχρόνια προγράμματα των Δήμων. 

Σε πρώτο επίπεδο, το γεγονός ότι έγινε προσπάθεια το μεγαλύτερο μέρος των προτάσεων να περιληφθούν στο στρατηγικό σχέδιο, καταδεικνύει το εύρος των αναγκών που συνεχίζουν να καταγράφονται στην Περιφέρεια, καθώς επίσης και το γεγονός ότι η υλοποίηση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων κρίνεται ως πλέον σκόπιμη από την Ομάδα Έργου.

Περαιτέρω όμως, η ταυτόχρονη κάλυψη όλων των αναγκών είναι αδύνατη για μια σειρά από λόγους, με κυριότερο εξ αυτών το εξαιρετικά μεγάλο ύψος των χρηματοδοτικών πόρων που τα έργα αυτά απαιτούν. Είναι κατά συνέπεια αναγκαία, στο πλαίσιο της έναρξης της διαδικασίας υλοποίησης της μελέτης, μια κατ’ αρχήν διαβάθμιση των προτεινόμενων στη μελέτη, αλλά και γενικότερα όλων των σχεδιαζόμενων έργων σε δύο κατηγορίες:

Τα έργα άμεσης προτεραιότητας, δηλαδή τα έργα των οποίων η υλοποίηση μπορεί να δρομολογηθεί άμεσα και σε κάθε περίπτωση εντός της προσεχούς τετραετίας (2012-2015), η οποία συμπίπτει με την ολοκλήρωση της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού (2007-13) και την έναρξη της νέας (2014-20). 

Έργα δεύτερης προτεραιότητας, των οποίων η υλοποίηση προβλέπεται να προωθηθεί στην επόμενη πενταετία (2016-2020), με την υλοποίηση της νέας περιόδου προγραμματισμού 2014-2020. 

Η χρονική αυτή κλιμάκωση, θα λειτουργήσει επιπλέον προς την κατεύθυνση της εξειδίκευσης του μεσο-μακροχρόνιου Στρατηγικού Σχεδίου σε ειδικά βραχυπρόθεσμα Επιχειρησιακά Προγράμματα, με χρονική αλληλουχία, που διασφαλίζει τη συνεκτικότητα και συνέχεια της αναπτυξιακής στρατηγικής. Πρέπει εδώ να επισημανθεί, ότι η εξειδίκευση του Σχεδίου για την πρώτη από τις παραπάνω περιόδους, θα πρέπει να είναι σε άμεση συνέργεια με το ειδικό βραχυπρόθεσμο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Περιφέρειας, το οποίο βαίνει προς ολοκλήρωση. 

Πρέπει επίσης να σημειωθεί, ότι οι κατηγορίες αυτές των παρεμβάσεων στο Στρατηγικό Σχέδιο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά στατικό τρόπο, αλλά δυναμικά, δεδομένου ότι η δυνατότητα εξεύρεσης πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων (π.χ. στο πλαίσιο μελλοντικών αναθεωρήσεων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, αύξησης της οικονομικής αυτοτέλειας και των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ με τη νέα διοικητική αναδιάρθρωση κ.λπ.), είτε η επιτάχυνση της διαδικασίας ωρίμανσης κάποιων έργων, θα μπορούσαν να μεταφέρουν έργα από τη μία κατηγορία σε μία άλλη (όπως και αντίστροφα, η καθυστέρηση στις διαδικασίες ωρίμανσης έργων προηγούμενης κατηγορίας, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μετάθεσή τους σε επόμενη περίοδο υλοποίησης). Επιπλέον, στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και ο εμπλουτισμός των προτεινόμενων παρεμβάσεων με εντελώς νέα έργα και δράσεις, λόγω της εν γένει δυναμικής διάστασης της αναπτυξιακής πραγματικότητας και της ίδιας της διαδικασίας του στρατηγικού σχεδιασμού.

Η χρονική ιεράρχηση των παρεμβάσεων μπορεί να γίνει με τα ακόλουθα κριτήρια:

Κριτήριο Ωριμότητας, έτσι ώστε ο προγραμματισμός να λαμβάνει υπόψη το επίπεδο προετοιμασίας και να αποφεύγει τις ιδιαίτερα σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώνονται συνήθως, σχετικά με την έναρξη εφαρμογής παρεμβάσεων με μικρή ωριμότητα.

Χρηματοδοτικό κριτήριο, στο οποίο περιλαμβάνεται το συνολικό απαιτούμενο κόστος σε σχέση με τους υφιστάμενους πόρους, το βαθμό εξασφάλισής τους, τις τυχόν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης έργων κ.λπ.

Κριτήριο Αποδοτικότητας των παρεμβάσεων, όπου εξετάζεται, σε συνδυασμό με το ανωτέρω κριτήριο, η ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των υφιστάμενων χρηματοδοτικών πόρων για την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού αποτελέσματος.

Κριτήριο Δυναμισμού, που αφορά την υπάρχουσα τεχνογνωσία για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη υλοποίηση κάποιων παρεμβάσεων έναντι κάποιων άλλων.

Αναπτυξιακό Κριτήριο, όπου εξετάζεται ο βαθμός κάλυψης των αναγκών που διαπιστώνονται στην περιοχή από τo προτεινόμενo έργο, σε σχέση με τα οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της. 

Οι παράμετροι αυτές αποτελούν στοιχεία του δυναμικού χαρακτήρα του Στρατηγικού Σχεδίου, καθώς και λόγους που επιβάλλουν τη συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής και των επιδράσεών του, όπως επίσης και την πρόβλεψη μηχανισμών για την περιοδική αναθεώρησή του. 

7.5.2 Σύστημα Παρακολούθησης του Στρατηγικού Σχεδίου

Το Στρατηγικό Σχέδιο διαθέτει ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση ενός συνεκτικού συστήματος για την παρακολούθηση της εφαρμογής του. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι:

Ο πολυετής χαρακτήρας του, αφού περιλαμβάνει παρεμβάσεις οι οποίες είτε είναι ήδη προγραμματισμένες στο πλαίσιο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, είτε πρόκειται να προγραμματισθούν καλύπτοντας τη χρονική διάρκεια μιας δεκαπενταετίας. 

Ο πολυτομεακός χαρακτήρας του, δεδομένου ότι στις παρεμβάσεις που καλύπτει περιλαμβάνεται ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα έργων, που αφορά όλες τις επιμέρους διαστάσεις της αναπτυξιακής διαδικασίας και τους τομείς οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου.

Τόσο ο πολυετής, όσο και ο πολυτομεακός χαρακτήρας του Στρατηγικού Σχεδίου, έχουν ως αποτέλεσμα αυξημένες ανάγκες παρακολούθησης της εφαρμογής του. Ειδικότερα:

Η εφαρμογή του Σχεδίου γίνεται σε μία περίοδο όπου εφαρμόζονται μία σειρά από ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές, σε όλους τους τομείς που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή στη χώρα και κατ’ επέκταση και στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου. Κατά συνέπεια είναι αναγκαία τόσο η παρακολούθηση της εξέλιξης των πολιτικών αυτών, όσο και των αποτελεσμάτων τους. Με βάση την παρακολούθηση αυτή θα είναι δυνατή η τυχόν αναπροσαρμογή της Στρατηγικής και κατ’ επέκταση του Στρατηγικού Σχεδίου και του Επιχειρησιακού Προγράμματος, εφόσον κριθεί αναγκαίο μετά την πρώτη περίοδο εφαρμογής, καθώς και η περιοδική επισκόπηση και αναπροσαρμογή τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Ο πολυτομεακός χαρακτήρας του Στρατηγικού Σχεδίου συνεπάγεται ένα μεγάλο εύρος παρεμβάσεων που μπορούν χρηματοδοτηθούν είτε στο πλαίσιο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου, είτε μέσω ιδιωτικής χρηματοδότησης, είτε με τη χρήση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. ΣΔΙΤ), είτε μέσω αμιγούς δημόσιας εθνικής χρηματοδότησης είτε, τέλος, στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού 2014-20. Κατά συνέπεια, στην παρακολούθηση της υλοποίησης αυτών των παρεμβάσεων εμπλέκεται ένα ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός φορέων, όπως είναι οι Διαχειριστικές Αρχές και οι Ενδιάμεσοι Φορείς στο πλαίσιο των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων των ΕΣΠΑ των περιόδων 2007-13 και 2014-20, κεντρικές και περιφερειακές υπηρεσίες της Δημόσιας Διοίκησης, η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α΄ και Β΄ βαθμού, Αναπτυξιακές Εταιρείες κ.λπ.

Η εξειδίκευση και παρακολούθηση της εφαρμογής του Σχεδίου και των αποτελεσμάτων που αυτό έχει για την περιοχή απαιτεί, κατά συνέπεια, τη διαρκή συγκέντρωση στοιχείων από όλους τους προαναφερόμενους φορείς, προκειμένου να είναι δυνατή σε κάθε χρονική στιγμή η διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας για την πορεία υλοποίησης, την επίτευξη αποτελεσμάτων και επιπτώσεων σε σχέση με τους στόχους της Στρατηγικής, η αξιολόγηση τυχόν καθυστερήσεων και η λήψη ενδεχόμενων διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση είτε του περιεχομένου, είτε των διαδικασιών εφαρμογής του.

Από τις παραπάνω συνοπτικές παρατηρήσεις για το χαρακτήρα του Στρατηγικού Σχεδίου καθίσταται προφανές ότι απαιτείται η δημιουργία ενός μηχανισμού που θα έχει την ευθύνη για:

Την παρακολούθηση της εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου (διαδικασίες ωρίμανσης έργων από τους αρμόδιους φορείς, ένταξη έργων, ρυθμοί υλοποίησης, εξέλιξη χρηματοδοτικών ροών κ.λπ.).

Την αξιολόγηση – μέτρηση των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων του στην περιφερειακή οικονομία, σε σχέση με τους αναπτυξιακούς στόχους οι οποίοι έχουν τεθεί και τη μέτρηση των συμβολής των έργων που υλοποιούνται στους ποσοτικούς στόχους του ΠΕΠ και των λοιπών επιχειρησιακών προγραμμάτων. Η αξιολόγηση, στο επίπεδο αυτό περιλαμβάνει και τη μέτρηση των επιπτώσεων από την εφαρμογή του Σχεδίου σε κρίσιμα μεγέθη της περιφερειακής οικονομίας, όπως είναι η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, το εισόδημα κλπ.

Την παρακολούθηση των εξελίξεων που παρουσιάζονται ως προς τη θέσπιση και εφαρμογή νέων πολιτικών, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στους τομείς στους οποίους παρεμβαίνει το Στρατηγικό Σχέδιο (όπως π.χ. η νησιωτική πολιτική και η πολιτική μεταφορών).

Την περιοδική αναπροσαρμογή του Στρατηγικού Σχεδίου σε σχέση με τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις του και ανάλογα με την εξέλιξη των εφαρμοζόμενων πολιτικών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, στους τομείς στους οποίους παρεμβαίνει, καθώς και ανάλογα με τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις του προγραμματισμού σε εθνικό επίπεδο (π.χ. τυχόν αναθεωρήσεις Επιχειρησιακών Προγραμμάτων κατά την περίοδο εφαρμογής τους).

Κεντρικός φορέας, αρμόδιος για την παρακολούθηση – αξιολόγηση – επικαιροποίηση του αναπτυξιακού προγραμματισμού στο Νότιο Αιγαίο είναι πρωταρχικά η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση Νοτίου Αιγαίου. Προς την κατεύθυνση αυτή, όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενη ενότητα του παρόντος τεύχους, απαιτείται επιχειρησιακή ετοιμότητα της Περιφέρειας για την εφαρμογή των κατευθύνσεων του Στρατηγικού Σχεδιασμού. Ωστόσο, η μεθοδολογία της «εκ των κάτω» προσέγγισης, που ακολουθήθηκε στη διαδικασία του σχεδιασμού, θα πρέπει να συνεχίζεται και στην παρακολούθηση της εφαρμογής του Σχεδίου. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στο πλαίσιο της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης Ν. Αιγαίου, η ανάπτυξη ενός μηχανισμού παρακολούθησης, που θα λειτουργεί με τη μορφή Αναπτυξιακού Οργανισμού, με την ευρεία συμμετοχή όλων των φορέων, που ενεπλάκησαν στις διαδικασίες του σχεδιασμού. Σκόπιμο είναι ακόμα να συμμετέχουν και εκπρόσωποι Σωματείων Εσωτερικού και Εξωτερικού, καθώς και καταξιωμένες προσωπικότητες του Νοτίου Αιγαίου. Η εξασφάλιση της αναγκαίας ευελιξίας του προτεινόμενου σχήματος, δεδομένου ότι αυτό θα περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μελών, μπορεί να γίνει με την πρόβλεψη για τη λειτουργία μίας ολιγομελούς Εκτελεστικής Επιτροπής, αντιπροσωπευτικής των φορέων που θα συμμετέχουν στον Αναπτυξιακό Οργανισμό.

Παράλληλα, είναι αναγκαία η πρόβλεψη για την τεχνική υποστήριξη της λειτουργίας του Αναπτυξιακού Οργανισμού, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται:

Ο εντοπισμός των αναγκαίων ενεργειών για την επιτάχυνση της υλοποίησης έργων και παρεμβάσεων.

H on going ηλεκτρονική παρακολούθηση της εφαρμογής, με τη συγκέντρωση των αναγκαίων δεδομένων που συνδέονται με την ωρίμανση, την ένταξη και την υλοποίηση των έργων από τον μεγάλο αριθμό των κεντρικών και περιφερειακών και τοπικών φορέων που εμπλέκονται σε αυτή και το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας. 

Ο προσδιορισμός συγκεκριμένων δεικτών για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της φυσικής υλοποίησης, των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων του σχεδίου. 

Η επεξεργασία εναλλακτικών σεναρίων και η υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων αναθεώρησης του προγραμματισμού ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Για την τεχνική υποστήριξη της λειτουργίας του Αναπτυξιακού Οργανισμού προτείνεται η διαμόρφωση ενός μηχανισμού στατιστικής παρακολούθησης των οικονομικών εξελίξεων και των επιδράσεων υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου. 

7.5.3. Μηχανισμός στατιστικής παρακολούθησης των οικονομικών εξελίξεων και των επιδράσεων υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου

Όπως έχει επισημανθεί, οι προβλέψεις της εξέλιξης των μεγεθών και οι εκτιμήσεις των επιδράσεων των διαφόρων παρεμβάσεων, είναι ένα θέμα κεφαλαιώδους σημασίας για την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης και αξιολόγησης και τελικά της εφαρμογής των προγραμμάτων και έργων. Ωστόσο, οι σχετικές προσπάθειες αφενός συναντούν προβλήματα στις στατιστικές υποδομές που απαιτούνται για τον υπολογισμό τους και αφετέρου βασίζονται σε υποθέσεις σταθερότητας των συνθηκών μεταξύ περιόδου βάσεως και προβολής, οι οποίες είναι πιθανόν να διαφοροποιηθούν κάτω από την επίδραση αλλαγών στο εθνικό ή περιφερειακό οικονομικό περιβάλλον. Οι αναμενόμενες επιδράσεις αποτελούν επομένως ad hoc εκτιμήσεις και θα πρέπει να ελέγχονται και να επικαιροποιούνται στην πορεία των προγραμμάτων (on going evaluation), ώστε να προσδιοριστούν ακριβέστερα οι ποσοτικές και κυρίως οι ποιοτικές επιδράσεις αλλά και οι γενικές στατιστικές, πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν οι σχετικές εκτιμήσεις, να έχουν μεγαλύτερη περίοδο βάσης και επομένως να είναι ακόμη πιο αξιόπιστες.

Η δυνατότητα ανάπτυξης πληρέστερων και συχνότερων ποσοτικών μετρήσεων και προβλέψεων, ειδικά σε τοπικό επίπεδο, όπου παρατηρείται μεγαλύτερη έλλειψη στατιστικών δεδομένων, θα βελτιωθεί σημαντικά με το σχεδιασμό και τη λειτουργία ενός στατιστικού συστήματος βασισμένου στα πληθυσμιακά μητρώα (Population Registers), τα οποία είναι καθιερωμένα στην Ευρώπη και στην ολοκληρωμένη τους μορφή υποκαθιστούν προ πολλού τις χρονοβόρες και δαπανηρές απογραφές πληθυσμού. 

Στο πλαίσιο αυτό, ο σχεδιασμός και η πιλοτική, σε πρώτη φάση, εφαρμογή ενός τέτοιου στατιστικού συστήματος για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, εκτός των άλλων, θα αποτελέσει μια πρωτοποριακή δράση με πολλαπλά οφέλη όχι μόνο στατιστικής αλλά και διοικητικής φύσεως. Η επιτυχής του δε έκβαση είναι δυνατόν να υπαγορεύσει την δοκιμή και εισαγωγή του σε όλο το φάσμα της περιφερειακής και περαιτέρω της κεντρικής διοίκησης. Όπως έχει επισημανθεί, το μέγεθος και ο νησιωτικός χαρακτήρας της Περιφέρειας (και των επιμέρους χωρικών της ενοτήτων) προσφέρονται για μια τέτοια δράση, δεδομένου ότι το νησί (νησί-δήμος, μετά τον Καλλικράτη) είναι η βασική ανθρωπογεωγραφική ενότητα, στην οποία θα πρέπει να εστιάζεται το σύστημα στατιστικής απεικόνισης της αναπτυξιακής πραγματικότητας στο νησιωτικό χώρο. 

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση