Εκτύπωση

7. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

την . Καταχωρήθηκε σε Στρατηγικό Σχέδιο Περιφέρειας Ν. Αιγαίου

Αξιολόγηση Χρήστη:  / 0
ΧειρότεροΚαλύτερο 

Το όραμα της Περιφέρειας, όπως διατυπώθηκε, θα αναλυθεί σε 4 Άξονες προτεραιότητας. Οι  Άξονες με τη σειρά τους αναλύονται σε Μέτρα και κάθε Μέτρο περιλαμβάνει έναν ή περισσότερους Στόχους.

Η προηγούμενη διάρθρωση αποτελεί την αρχιτεκτονική του Στρατηγικού Σχεδίου και την προγραμματική δομή της Περιφέρειας, που αντανακλά τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της περιφερειακής πολιτικής και διαφέρει από την οργανωτική διάρθρωση των υπηρεσιών της Περιφέρειας και των νομικών της προσώπων. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να διαμορφωθεί η εικόνα ενός ενιαίου και συνεκτικού προγράμματος, που βασίζεται σε ιεραρχημένες συνολικές προτεραιότητες με βάση την αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης και τα κρίσιμα ζητήματα.


7.1 Εξειδίκευση των Γενικών Στρατηγικών στόχων σε ειδικούς

Σύμφωνα με τον Ν. 3852/10 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης- Πρόγραμμα Καλλικράτης» αλλά και με βάση τον Οδηγό Κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Περιφερειών της ΕΕΤΑΑ, οι   οφείλουν να διαμορφωθούν ως εξής:

1. Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής  

2. Κοινωνική Μέριμνα, Υγεία, Εκπαίδευση, Δια βίου μάθηση, Πολιτισμός και Αθλητισμός

3. Οικονομία και Απασχόληση

4. Βελτίωση της Διοικητικής Ικανότητας και της Οικονομικής Κατάστασης της Περιφέρειας

Η συμπύκνωση των αξόνων σε 4 νέους μπορεί να δημιουργήσει επιμέρους προβλήματα, τα οποία διαφαίνονται και στον Οδηγό. 

Τα προβλήματα αυτά, που απαιτούν ιδιαίτερη αντιμετώπιση στην σύνταξη του Επιχιερησιακού Προγράμματος, είναι σε γενικές γραμμές τα ακόλουθα:

1. Οι Άξονες είναι οι ίδιοι για όλες τις Περιφέρειες. Δεν διαφοροποιούνται στις ειδικές περιπτώσεις όπως νησιωτικές περιφέρειες, εσωτερικές ορεινές περιφέρειες, μητροπολιτικές περιφέρειες. Η όποια διαφοροποίηση πρέπει να γίνει εσωτερικά στους Άξονες, στη σύνταξη του Επιχειρησιακού. 

2. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε θέματα των Υποδομών και των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών. Από τον οδηγό διαφαίνεται ότι οι Υποδομές εντάσσονται στον Άξονα «Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής». Υπάρχουν όμως Υποδομές που αφορούν τόσο τον Άξονα «Οικονομία και Απασχόληση» όπως ΒΙΟΠΑ, Αλιευτικά Καταφύγεια κ.τ.λ., όσο και τον Άξονα «Κοινωνική Μέριμνα, Υγεία, Εκπαίδευση, Δια βίου μάθηση, Πολιτισμός και Αθλητισμός». 

Επίσης οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών πέραν του Άξονα «Οικονομία και Απασχόληση» αφορούν σαφώς τον Άξονα «Βελτίωση της Διοικητικής Ικανότητας και της Οικονομικής Κατάστασης της Περιφέρειας». 

Για την αντιμετώπιση των θεμάτων αυτών πρέπει να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές στα προς συμπλήρωση Έντυπα του Επιχειρησιακού Προγράμματος. 


7.2 Εξειδίκευση των Αξόνων σε μέτρα και δράσεις

Η δομή του Επιχειρησιακού Σχεδίου είναι η ακόλουθη: 

Άξονας  Προτεραιότητας 1: «Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής»

Στόχοι: 

Αντιμετώπιση των Περιβαλλοντικών Προβλημάτων και του Περιορισμού των Φυσικών Πόρων 

Αντιμετώπιση της Περιφερειακότητας και των Προβλημάτων στις Μεταφορές και στην Πρόσβαση στις Αγορές

Μέτρο 1.: Περιβάλλον 

Δράση 1.1: Προστασία, διαχείριση, ανάδειξη και αξιοποίηση περιβαλλοντικών πόρων

Μέτρο 1.2: Χωρικός Σχεδιασμός 

Δράση 1.2.1: Αστική Ανάπτυξη 

Δράση 1.2.2: Ολοκληρωμένες Παρεμβάσεις Τοπικής Ανάπτυξης σε αγροτικές και αλιευτικές περιοχές

Μέτρο 1.3: Τεχνικά Έργα

Δράση 1.3.1: Κατασκευή και αναβάθμιση οδικών αξόνων και τμημάτων του Περιφερειακού  και Επαρχιακού Οδικού Δικτύου

Δράση 1.3.2. Αναβάθμιση λιμενικών υποδομών 

Δράση 1.3.3. Ανάπτυξη δικτύου αεροπορικών μεταφορών

Δράση 1.3.4. Διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων  

Δράση 1.3.5. Διαχείριση υδάτινων πόρων

Δράση 1.3.6. Ενέργεια - Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

 

Άξονας  Προτεραιότητας 2: «Κοινωνική Μέριμνα, Υγεία, Εκπαίδευση, Δια βίου Μάθηση, Πολιτισμός, Αθλητισμός»

Στόχοι:

Ενίσχυση της Πρόσβασης σε Υπηρεσίες Υγείας και Εκπαίδευσης 

Αξιοποίηση του Τουρισμού, του Πολιτισμού και της Έρευνας και Ανάπτυξης ως Προωθητικών δραστηριοτήτων του Νοτίου Αιγαίου

Μέτρο 2.1: Δημόσια Υγεία και Κοινωνική Μέριμνα

Δράση 2.1.1: Ενίσχυση υγείας και υποδομών πρόνοιας 

Δράση 2.1.2: Ε- Health 

Μέτρο 2.2: Εκπαίδευση και δια βίου μάθηση

Δράση 2.2.1: Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 

Δράση 2.2.2: Ενίσχυση υποδομών εκπαίδευσης 

Δράση 2.2.3: Τεχνολογικά και Επιστημονικά Πάρκα 

Δράση 2.2.4: Προαγωγή της Γνώσης με ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στις μεταπτυχιακές σπουδές, στην Έρευνα και την Καινοτομία 

Μέτρο 2.3: Πολιτισμός – Αθλητισμός 

Δράση 2.3.1: Εφαρμογές Καινοτομίας στον Τομέα του Πολιτισμού

Δράση 2.3.2. Ενίσχυση Υποδομών Αθλητισμού 

 

Άξονας  Προτεραιότητας 3: «Οικονομία και Απασχόληση»

Στόχοι:

Ενίσχυση της Οικονομικής Βάσης 

Ενίσχυση της Απασχόλησης 

Ενίσχυση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 

Μέτρο 3.1: Δημιουργία Οργανωμένων Περιοχών Υποδοχής Μεταποιητικών Δραστηριοτήτων- Logistics - ΕΟΖ

Μέτρο 3.2: Ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων - Clustering

Δράση 3.2.1.  Ενίσχυση Τουριστικών Επιχειρήσεων 

Δράση 3.2.2.  Clustering- Συστάδες Επιχειρήσεων  

Μέτρο 3.3: Αγροτική Ανάπτυξη – Αλιεία 

Δράση 3.3.1. Στήριξη Αγροτικής και Κτηνοτροφικής Παραγωγής 

Δράση 3.3.2. Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Ανάπτυξης Αλιείας – Ειδικές Καλλιέργειες  

Δράση 3.3.3. Αλιευτικά Καταφύγια 

Δράση 3.3.4. Κατασκευή Τεχνητών Υφάλων 

Μέτρο 3.4: Αξιοποίηση τουριστικών – πολιτιστικών πόρων και υποδομών 

Δράση 3.4.1: Δημιουργία και βελτίωση υποδομών τουριστικού – πολιτιστικού ενδιαφέροντος 

Δράση 3.4.2: Τουριστικός Χωρικός Σχεδιασμός και σύνθετα τουριστικά καταλλύματα 

Δράση 3.4.3: Δημιουργία πολιτιστικών δικτύων 

Δράση 3.4.4: Ενίσχυση δράσεων συγχρονής πολιτιστικής δημιουργίας 

Δράση 3.4.5: Κοινη τουριστική προβολή – marketing

Δράση 3.4.6: Κέντρα επισκεπτών 

Δράση 3.4.7: Ενίσχυση εναλακτικών μορφών τουρισμού 

Δράση 3.4.8: Αξιοποίηση τουριστικών πόρων 

 

Άξονας  Προτεραιότητας 4: «Βελτίωση της Διοικητικής Ικανότητας και της Οικονομικής Κατάστασης της Περιφέρειας»

Στόχοι: 

Αναβάθμιση Διοικητικής Ικανότητας της Περιφέρειας

Βελτίωση της Οικονομικής Κατάστασης της Περιφέρειας 

Ενίσχυση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 

Μέτρο 4.1. Εξοπλισμός και Συστήματα Πληροφορικής 

Δράση 4.1.1. Εξοπλισμός Πληροφορικής 

Δράση 4.1.2. Συστήματα Πληροφορικής- Λογισμικό 

Δράση 4.1.3. Λοιπός Εξοπλισμός (Εκτός Πληροφορικής) 

Μέτρο 4.2. Κατάρτιση- Στελέχωση Υπηρεσιών 

Δράση 4.2.1 Κατάρτιση 

Δράση 4.2.2 Στελέχωση 

Μέτρο 4.3. Υποστήριξη Λειτουργίας Υπηρεσιών 

Δράση 4.3.1 Μηχανοργάνωση 

Δράση 4.3.2 Δικτύωση Νομικής Υποστήριξης

Δράση 4.3.3 Δικτύωση Διάσπαρτων Υπηρεσιών 

Μέτρο 4.4. Μελέτες και Δράσεις Αναδιοργάνωσης Υπηρεσιών και Συστημάτων Διοικητικής και Οικονομικής Υποστήριξης της λειτουργίας των Υπηρεσιών στον Διάσπαρτο Νησιωτικό Χώρο. Καθιέρωση Συστημάτων προκαταβολών

Μέτρο 4.5. Νέες Κτιριακές Εγκαταστάσεις- Συντήρηση Χώρων 


7.3 Θεσμικό Πλαίσιο Εφαρμογής 

7.3.1. Επενδυτικός Νόμος και Νησιωτική Ανάπτυξη 

Ο νέος Επενδυτικός Νόμος είναι ο Ν. 3908/11 που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της πολιτικής Κρατικών Ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή στο πλαίσιο μιας ενιαίας πολιτικής που διέπει το σύνολο των εδαφών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Συνοπτικά ο Επενδυτικός Νόμος προβλέπει τις ακόλουθες Κατηγορίες Επενδύσεων: 

  1. Γενική Επιχειρηματικότητα. Αφορά: κάθε επιχειρηματία. Προβλέπει: Φοροαπαλλαγές κλιμακούμενες έως και 10 χρόνια, μέχρι το 100% του ανώτατου επιτρεπόμενου ύψους ενίσχυσης. 
  2. Περιφερειακή Συνοχή. Αφορά: επενδυτές με σχέδια που καλύπτουν τοπικές ανάγκες ή αξιοποιούν τοπικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Προβλέπει: όλα τα είδη των ενισχύσεων. Το ποσοστό επιχορήγησης και επιδότησης leasing μπορεί να φτάσει μέχρι και το 70% του ανώτατου επιτρεπόμενου ύψους ενίσχυσης. Για τις νέες επιχειρήσεις, το παραπάνω ποσοστό προσαυξάνεται κατά 10%.
  3. Τεχνολογική Ανάπτυξη. Αφορά: επιχειρήσεις που σχεδιάζουν να επενδύσουν στην καινοτομία και να εκσυγχρονίσουν τεχνολογικά την επιχείρηση τους. Προβλέπει: όλα τα είδη των ενισχύσεων. Το ποσοστό επιχορήγησης και επιδότησης leasing μπορεί να φτάσει μέχρι και το 80% του ανώτατου επιτρεπόμενου ύψους ενίσχυσης.
  4. Νεανική Επιχειρηματικότητα. Αφορά: επιχειρήσεις νέων, 20 μέχρι 40 ετών. Προβλέπει: ενίσχυση για το σύνολο σχεδόν των δαπανών (και των λειτουργικών) για 5 χρόνια από την έναρξη λειτουργίας. Η συνολική ενίσχυση μπορεί να φτάσει μέχρι 1.000.000 ευρώ.
  5. Μεγάλα Επενδυτικά Σχέδια. Αφορά: επενδυτές με σχέδια ύψους τουλάχιστον 50.000.000 ευρώ. Προβλέπει: όλα τα είδη των ενισχύσεων μεμονωμένα ή συνδυαστικά. Το ύψος της ενίσχυσης μειώνεται  όσο αυξάνει το ύψος της επένδυσης. Η επιχορήγηση-επιδότηση δεν μπορεί να ξεπερνά το 60% της συνολικής ενίσχυσης.
  6. Ολοκληρωμένα Πολυετή Επενδυτικά Σχέδια. Αφορά: επιχειρηματίες με σχέδια υλοποίησης ολοκληρωμένων πολυετών (2-5 έτη) σχεδίων επιχειρήσεων, για τις οποίες έχει παρέλθει τουλάχιστον πενταετία από τη σύστασή τους, άνω των 2.000.000 ευρώ. Στόχος είναι ο τεχνολογικός, διοικητικός, οργανωτικός, και επιχειρησιακός εκσυγχρονισμός. Προβλέπει: φοροαπαλλαγές μέχρι το 100% του ανώτατου επιτρεπόμενου ύψους ενίσχυσης.
  7. Σχέδια Συνέργειας και Δικτύωσης (Clustering). Αφορά: επιχειρηματικά σχήματα συνέργειας και δικτύωσης 10 τουλάχιστον επιχειρήσεων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και πέντε στην υπόλοιπη Ελλάδα, υπό μορφή κοινοπραξίας. Προβλέπει τη δυνατότητα παροχής κάθε είδους ενίσχυσης.

 

Τα Είδη των Ενισχύσεων που προβλέπονται από τον Επενδυτικό Νόμο είναι τα εξής: 

α. Φορολογική απαλλαγή. Απαλλαγή από 8 έως 10 χρόνια από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των πραγματοποιούμενων προ φόρων κερδών, τα οποία προκύπτουν με βάση τη φορολογική νομοθεσία, από το σύνολο των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Το ποσό της φορολογικής απαλλαγής συνιστά ισόποσο αφορολόγητο αποθεματικό.

β. Επιχορήγηση. Δωρεάν παροχή χρηματικού ποσού από το Δημόσιο για την κάλυψη τμήματος των ενισχυόμενων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου.

γ. Επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing). Κάλυψη από το Δημόσιο τμήματος των καταβαλλόμενων δόσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης που συνάπτεται για την απόκτηση νέου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού

δ. Ευνοϊκά δάνεια μέσω του ΕΤΕΑΝ. Χρηματοδότηση του ποσού που προβλέπεται να καλυφθεί με τραπεζικό δανεισμό με δάνεια χαμηλού κόστους, από τις τράπεζες που συνεργάζονται με το ΕΤΕΑΝ.

 

Όλες οι ενισχύσεις συνυπολογίζονται για τον καθορισμό του συνολικού ποσοστού ενίσχυσης που χορηγείται στο επενδυτικό σχέδιο. Το όφελος από την παραπάνω χρηματοδότηση συνυπολογίζεται στο συνολικό ποσοστό ενίσχυσης, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα όρια του Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων. Ο Χάρτης Ενισχύσεων για το Νότιο Αιγαίο έχει ως εξής: 

Πίνακας 12.1
Χάρτης Ενισχύσεων για το Νότιο Αιγαίο 

 

 

Ποσοστά Ενίσχυσης

Νομός

Ζώνη

Μεγάλες Επιχειρήσεις

Μεσαίες

Επιχειρήσεις

Μικρές και Πολύ Μικρές Επιχειρίσεις

Κυκλάδων

 

Δωδεκανήσου

Γ’

 

Γ’

15%

 

15%

25%

 

25%

35%

 

35%

 

Όπως και στις υπόλοιπες συνιστώσες της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής στον ισχύοντα Επενδυτικό Νόμο δεν λαμβάνεται υπόψη η Νησιωτικότητα. 

Πράγματι στον Ελληνικό Νησιωτικό Χώρο, λόγω της κατάτμησης των μεγάλων αποστάσεων και της Χρόνιας απουσίας αναπτυξιακής στήριξης, διαπιστώνεται: 

Απουσία Εξωτερικών Οικονομιών. 

Περιορισμένη Οικονομική κκαι Πληθυσμιακή Βάση. 

Αυξημένο Κόστος και Χρόνος Μεταφοράς και Προβλήματα στις Υποδομές Μεταφορών. 

Απουσία Οργανωμένων Περιοχών Υποδοχής Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (ΒΕΠΕ, Τεχνολογικά Πάρκα). 

Προσανατολισμός των Επενδύσεων των μεγάλων επιχειήσεων στον ηπειρωτικό χώρο. 

Σε σύγκριση με κεντρικούς ηπειρωτικούς νομούς τα «κίνητρα» των νησιωτικών νομών είναι αντικίνητρα. Συγκεκριμένα το Νότιο Αιγαίο έχει στον Επενδυτικό Νόμο σημαντική δυσμενέστερη αντιμετώπιση από το σύνολο σχεδόν των Νομών, ακόμη και από Νομούς όπως Λάρισα, Μαγνησίας, Θεσσαλονίκης, Ηρακλείου, Αχαϊας κ.τ.λ. και την ίδια αντιμετώπιση με τους Νομούς Εύβοιας, Φθιώτιδας. Τελικά μόνο οι νομοί Αττικής και Βοιωτίας έχουν χαμηλότερα κίνητρα από το Νότιο Αιγαίο. 

Η ιδιομορφία αυτή προκύπτει από τον δείκτη του κ.κ.Α.Ε.Π. των νομών ως προς το μέσο κ.κ.Α.Ε.Π. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Στην περίπτωση του Νοτίου Αιγαίου το αυξημένο κ.κ.Α.Ε.Π. οφείλεται στην Τουριστική μονοκαλλιέργεια η οποία δεν τις ίδιες πολλαπλασιαστικές επιδράσεις με άλλους δυναμικούς κλάδους και επιπλέον αποδείχθηκε ήδη εύθραστη στην περίοδο της κρίσης. Η πρόβλεψη για επιπλέον ενίσχυση των μικρών νησιών του Αιγαίου, δεν αποτελεί λύση, πρώτον γιατί αφορά μικρό μέρος των κατηγοριών ενίσχυσης, δεύτερον γιατί τα μικρά νησιά δεν αποτελούν επιλογή Τόπου Εγκατάστασης και τρίτον γιατί δεν στηρίζει νησιά με στοιχειωδώς επαρκή οικονομική βάση και προοπτικές ανάπτυξης. 

Λύσεις στο πρόβλημα αυτό μπορούν εναλλακτικώς να αποτελέσουν:

Η διαμόρφωση ειδικής Ζώνης Κινήτρων για τα Νησιά. 

Η εξομοίωση του συνόλου του διάσπαρτου νησιωτικού χώρου με τις Εξόχως Απόκεντρες Περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις οποίες χορηγούνται εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ενίσχυσης (επέκταση του αυξημένου ποσοστού ενίσχυσης στο σύνολο των νησιών του Αιγαίου και επέκταση της ενίσχυσης για μεταφορές, που δίδεται για την αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους μεταφοράς που καταβάλουν οι επιχειρήσεις που εδρεύουν στιες εξόχως απόκεντρες περιοχές). 

Η αναπροσαρμογή του Επενδυτικού Νόμου για την άρση των Αντικινήτρων Επενδύσεων πρέπει να αποτελέσει βασικό στοιχείο της Νησιωτικής Πολιτικής. 

7.3.2 Πολιτικές για τον Νησιωτικό Χώρο 

Οι ελληνικές πολιτικές για το Νησιωτικό Χώρο μπορούν να ενταχθούν σε τρείς ενότητες: 

Πολιτικές στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής, που αφορούν:

o Το ΕΣΠΑ και συγκεκριμένα τα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και ΠΕΠ των Νησιωτικών Περιοχών. 

o Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης «Αλέξανδρος Μπαλτατζής».

o Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας. 

o Το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας. 

o Δράσεις χρηματοδοτούμενες από το Ταμείο Συνοχής. 

o Τα Μέσα Ειδικής Στήριξης: Jeremie, Jasmine, Jaspers. 

Ειδικές Πολιτικές Υπουργείων. 

Τα Υπουργεία που έχουν διαμορφώσει ειδικές πολιτικές για τα νησιά (Έρευνα Εφαρμοζόμενης Πολιτικής, Ι.Π.Α., Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών 2009), είναι τα ακόλουθα 

o Το Υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας

o Το Υπουργείο Οικονομικών 

o Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων  

o Το Υπουργείο Εσωτερικών  

o Το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών 

o Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

o Το Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας 

o Το Υπουργείο Παιδείας, Δια βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων 

o Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.  

Χωροταξική Πολιτική Ειδικές Πολιτικές Υπουργείων 

Στο πλαίσιο της Χωροταξικής Πολιτικής διαμορφώθηκαν:

o Το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (2008). Στο πλαίσιο του Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού προτείνεται το «Πολυπολικό Αναπτυξιακό Σύμπλεγμα Βορείου και Νοτίου Αιγαίου». Το ενιαίο αυτό σύμπλεγμα συγκροτείται από επιμέρους υποενότητες (του Β. Αιγαίου, των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων) οι οποίες αρθρώνονται γύρω από τις κύριες αναπτυξιακές ενότητες: α) Λέσβου–Χίου, η οποία περιλαμβάνει τους δευτερεύοντες εθνικούς πόλους Μυτιλήνης και Χίου, β) Σάμου – Ικαρίας, γ) Σύρου – Πάρου – Νάξου, η οποία περιλαμβάνει τον δευτερεύοντα εθνικό πόλο της Ερμούπολης και δ) Ρόδου – Κω - Καλύμνου, η οποία περιλαμβάνει τον δευτερεύοντα εθνικό πόλο της Ρόδου. Για το νησιωτικό αυτό σύμπλεγμα, πέραν των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως, επιδιώκονται επιπλέον τα εξής:

- Η ανάπτυξη δομών και σχέσεων διασυνοριακής συνεργασίας.

- Η ενίσχυση της συνεργασίας και της διασύνδεσης του νησιωτικού συμπλέγματος με την Αθήνα, την Κρήτη, και τη Θεσσαλονίκη και, κατά περίπτωση, με άλλα αστικά κέντρα της ηπειρωτικής χώρας (π.χ. Καβάλα, Αλεξανδρούπολη).

- Η ανάπτυξη συνεργασιών στους τομείς του τουρισμού, της αγροτικής παραγωγής, της μεταποίησης και της διακίνησης προϊόντων, της εκπαίδευσης, της έρευνας και τεχνολογίας, με έμφαση σε αντικείμενα αιχμής για τον νησιωτικό χώρο, καθώς και της προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.

- Η ανάπτυξη του αθλητισμού και της υγείας.

- Η ανάπτυξη δράσεων για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων προβλημάτων του νησιωτικού χώρου και ιδίως της διοικητικής, συγκοινωνιακής και ενεργειακής εξυπηρέτησης, της διαχείρισης των υδατικών πόρων και των απορριμμάτων-αποβλήτων, του ελέγχου της δόμησης κ.α.

o Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (2009) για τον Τουρισμό, με ειδικές αναφορές για τα Νησιά και τις Παράκτιες Περιοχές και την διάκριση επιμέρους Ομάδων Νησιών για τις οποίες δίνονται αντίστοιχες κατευθύνσεις. 

o Παλαιότερες Ειδικές Ρυθμίσεις Σχεδιασμού στην Νησιωτική Ελλάδα. Στις παλαιότερες Ειδικές Ρυθμίσεις Σχεδιασμού περιλαμβάνονται:

Ρυθμίσεις για την Προστασία του Τοπίου. 

Οδηγίες και ενέργειες για την διαχείριση των ακτών 

Ρυθμίσεις για Παραδοσιακούς Οικισμούς 

Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός και Εκτίμηση Επιπτώσεων 

Περιοχές Ελέγχου Τουριστικής Ανάπτυξης και κορεσμένες περιοχές

Ειδικές Χωροταξικές Μελέτες Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου 

Παρά την ύπαρξη πολλών πολιτικών προγραμμάτων και δράσεων, οι οποίες σχεδιάζονται κατ’ αναλογία με τις υπόλοιπες ηπειρωτικές περιοχές, η χώρα δεν έχει κατορθώσει να διαμορφώσει μια Ολοκληρωμένη Νησιωτική Πολιτική. 


7.4 Προτεινόμενες Ρυθμίσεις 

Η περαιτέρω εξειδίκευση του Στρατηγικού Σχεδίου και η εφαρμογή του μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος, σύμφωνα και με το πρόσφατο θεσμικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό της ανάπτυξης, προϋποθέτει την αυξημένη ετοιμότητα της Περιφέρειας προκειμένου να αναλάβει τον ηγετικό ρόλο που της αντιστοιχεί στην εφαρμογή της πολιτικής για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του Νοτίου Αιγαίου.

Πρέπει να σημειωθεί, ότι παρά το γεγονός ότι έγιναν σημαντικά βήματα στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για την αποκέντρωση εξουσιών, αρμοδιοτήτων και πόρων, το πρόβλημα της επέκτασης και εμβάθυνσης του αποκεντρωτικού συστήματος στη χώρα μας εξακολουθεί να παραμένει. Ιδιαίτερα όμως για το νησιωτικό χώρο, η λήψη μέτρων αποκέντρωσης αποτελεί θέμα ζωτικής σημασίας και αφορά όλα τα επίπεδα διοίκησης από τα οποία εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα η επιτυχία του προγραμματισμού σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Οι βασικές κατευθύνσεις μιας αποκεντρωτικής στρατηγικής προσδιορίζονται ως εξής:

Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Περιφέρειας και των Δήμων 

Εφαρμογή νέων τεχνολογιών (ενίσχυση εφαρμογών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, διαχείριση-επεξεργασία-αξιοποίηση δεδομένων μέσω της διάχυσης της πληροφορίας με χρήση G.I.S, τηλεκπαίδευση, κ.α.)

Βελτίωση αποτελεσματικότητας χωροταξικού σχεδιασμού (Κτηματολόγιο, ακριβής καθορισμός χρήσεων γης κ.ά.).

Βελτίωση θεσμικού πλαισίου για την τοπική επιχειρηματικότητα (βελτίωση συστήματος φοροαπαλλαγών και ενισχύσεων, ανάπτυξη έρευνας και τεχνολογίας, αναμόρφωση Επενδυτικού Νόμου, βελτίωση διαδικασιών πιστοποίησης, επιμόρφωση κ.ά.).   

Αναδιάρθρωση βασικών υπηρεσιών και δημιουργία φορέων σε συνάφεια με τους βασικούς στόχους, κατευθύνσεις και τομείς παρέμβασης του περιφερειακού και τοπικού αναπτυξιακού σχεδιασμού και προγραμματισμού για τα επόμενα έτη.

Ενίσχυση της επιτελικής υποστήριξης της Περιφέρειας με επιστημονικό δυναμικό ειδικευμένο στην παρακολούθηση των προγραμμάτων.

Ενίσχυση των διαδικασιών εκπαίδευσης και κατάρτισης του προσωπικού της Περιφέρειας.

Ενσωμάτωση τεχνολογιών πληροφορικής στη λειτουργία των υπηρεσιών της Περιφέρειας.


7.5 Σύστημα Παρακολούθησης της Εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου

7.5.1 Δυναμικός χαρακτήρας του Σχεδίου - Χρονική ιεράρχηση παρεμβάσεων 

Η περαιτέρω εξειδίκευση του Σχεδίου και των Αξόνων Προτεραιότητας σε επίπεδο ομάδων δράσεων και σε αρκετές περιπτώσεις έργων, περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των προτάσεων που κατατέθηκαν από τους φορείς της αυτοδιοίκησης και τους λοιπούς οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς της περιοχής, οι οποίοι συμμετείχαν στην Έρευνα Πεδίου που ολοκλήρωσε η Ομάδα Έργου, στο βαθμό που οι προτάσεις αυτές εμπίπτουν στην γενικότερη στρατηγική και τους στόχους του κάθε Άξονα. Επιπλέον, σε κάθε άξονα εντάχθηκαν δράσεις και έργα τα οποία εναρμονίζονται με την αναπτυξιακή στρατηγική του ΕΣΠΑ 2007-2013, καθώς και δράσεις που κρίνει απαραίτητες η Ομάδα Έργου για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων του Σχεδίου. Τέλος, στο Στρατηγικό Σχέδιο περιελήφθησαν επιλεκτικά και έργα που προτείνονται αναλυτικότερα στα βραχυχρόνια προγράμματα των Δήμων. 

Σε πρώτο επίπεδο, το γεγονός ότι έγινε προσπάθεια το μεγαλύτερο μέρος των προτάσεων να περιληφθούν στο στρατηγικό σχέδιο, καταδεικνύει το εύρος των αναγκών που συνεχίζουν να καταγράφονται στην Περιφέρεια, καθώς επίσης και το γεγονός ότι η υλοποίηση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων κρίνεται ως πλέον σκόπιμη από την Ομάδα Έργου.

Περαιτέρω όμως, η ταυτόχρονη κάλυψη όλων των αναγκών είναι αδύνατη για μια σειρά από λόγους, με κυριότερο εξ αυτών το εξαιρετικά μεγάλο ύψος των χρηματοδοτικών πόρων που τα έργα αυτά απαιτούν. Είναι κατά συνέπεια αναγκαία, στο πλαίσιο της έναρξης της διαδικασίας υλοποίησης της μελέτης, μια κατ’ αρχήν διαβάθμιση των προτεινόμενων στη μελέτη, αλλά και γενικότερα όλων των σχεδιαζόμενων έργων σε δύο κατηγορίες:

Τα έργα άμεσης προτεραιότητας, δηλαδή τα έργα των οποίων η υλοποίηση μπορεί να δρομολογηθεί άμεσα και σε κάθε περίπτωση εντός της προσεχούς τετραετίας (2012-2015), η οποία συμπίπτει με την ολοκλήρωση της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού (2007-13) και την έναρξη της νέας (2014-20). 

Έργα δεύτερης προτεραιότητας, των οποίων η υλοποίηση προβλέπεται να προωθηθεί στην επόμενη πενταετία (2016-2020), με την υλοποίηση της νέας περιόδου προγραμματισμού 2014-2020. 

Η χρονική αυτή κλιμάκωση, θα λειτουργήσει επιπλέον προς την κατεύθυνση της εξειδίκευσης του μεσο-μακροχρόνιου Στρατηγικού Σχεδίου σε ειδικά βραχυπρόθεσμα Επιχειρησιακά Προγράμματα, με χρονική αλληλουχία, που διασφαλίζει τη συνεκτικότητα και συνέχεια της αναπτυξιακής στρατηγικής. Πρέπει εδώ να επισημανθεί, ότι η εξειδίκευση του Σχεδίου για την πρώτη από τις παραπάνω περιόδους, θα πρέπει να είναι σε άμεση συνέργεια με το ειδικό βραχυπρόθεσμο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Περιφέρειας, το οποίο βαίνει προς ολοκλήρωση. 

Πρέπει επίσης να σημειωθεί, ότι οι κατηγορίες αυτές των παρεμβάσεων στο Στρατηγικό Σχέδιο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά στατικό τρόπο, αλλά δυναμικά, δεδομένου ότι η δυνατότητα εξεύρεσης πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων (π.χ. στο πλαίσιο μελλοντικών αναθεωρήσεων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, αύξησης της οικονομικής αυτοτέλειας και των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ με τη νέα διοικητική αναδιάρθρωση κ.λπ.), είτε η επιτάχυνση της διαδικασίας ωρίμανσης κάποιων έργων, θα μπορούσαν να μεταφέρουν έργα από τη μία κατηγορία σε μία άλλη (όπως και αντίστροφα, η καθυστέρηση στις διαδικασίες ωρίμανσης έργων προηγούμενης κατηγορίας, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μετάθεσή τους σε επόμενη περίοδο υλοποίησης). Επιπλέον, στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και ο εμπλουτισμός των προτεινόμενων παρεμβάσεων με εντελώς νέα έργα και δράσεις, λόγω της εν γένει δυναμικής διάστασης της αναπτυξιακής πραγματικότητας και της ίδιας της διαδικασίας του στρατηγικού σχεδιασμού.

Η χρονική ιεράρχηση των παρεμβάσεων μπορεί να γίνει με τα ακόλουθα κριτήρια:

Κριτήριο Ωριμότητας, έτσι ώστε ο προγραμματισμός να λαμβάνει υπόψη το επίπεδο προετοιμασίας και να αποφεύγει τις ιδιαίτερα σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώνονται συνήθως, σχετικά με την έναρξη εφαρμογής παρεμβάσεων με μικρή ωριμότητα.

Χρηματοδοτικό κριτήριο, στο οποίο περιλαμβάνεται το συνολικό απαιτούμενο κόστος σε σχέση με τους υφιστάμενους πόρους, το βαθμό εξασφάλισής τους, τις τυχόν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης έργων κ.λπ.

Κριτήριο Αποδοτικότητας των παρεμβάσεων, όπου εξετάζεται, σε συνδυασμό με το ανωτέρω κριτήριο, η ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των υφιστάμενων χρηματοδοτικών πόρων για την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού αποτελέσματος.

Κριτήριο Δυναμισμού, που αφορά την υπάρχουσα τεχνογνωσία για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη υλοποίηση κάποιων παρεμβάσεων έναντι κάποιων άλλων.

Αναπτυξιακό Κριτήριο, όπου εξετάζεται ο βαθμός κάλυψης των αναγκών που διαπιστώνονται στην περιοχή από τo προτεινόμενo έργο, σε σχέση με τα οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της. 

Οι παράμετροι αυτές αποτελούν στοιχεία του δυναμικού χαρακτήρα του Στρατηγικού Σχεδίου, καθώς και λόγους που επιβάλλουν τη συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής και των επιδράσεών του, όπως επίσης και την πρόβλεψη μηχανισμών για την περιοδική αναθεώρησή του. 

7.5.2 Σύστημα Παρακολούθησης του Στρατηγικού Σχεδίου

Το Στρατηγικό Σχέδιο διαθέτει ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση ενός συνεκτικού συστήματος για την παρακολούθηση της εφαρμογής του. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι:

Ο πολυετής χαρακτήρας του, αφού περιλαμβάνει παρεμβάσεις οι οποίες είτε είναι ήδη προγραμματισμένες στο πλαίσιο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, είτε πρόκειται να προγραμματισθούν καλύπτοντας τη χρονική διάρκεια μιας δεκαπενταετίας. 

Ο πολυτομεακός χαρακτήρας του, δεδομένου ότι στις παρεμβάσεις που καλύπτει περιλαμβάνεται ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα έργων, που αφορά όλες τις επιμέρους διαστάσεις της αναπτυξιακής διαδικασίας και τους τομείς οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου.

Τόσο ο πολυετής, όσο και ο πολυτομεακός χαρακτήρας του Στρατηγικού Σχεδίου, έχουν ως αποτέλεσμα αυξημένες ανάγκες παρακολούθησης της εφαρμογής του. Ειδικότερα:

Η εφαρμογή του Σχεδίου γίνεται σε μία περίοδο όπου εφαρμόζονται μία σειρά από ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές, σε όλους τους τομείς που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή στη χώρα και κατ’ επέκταση και στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου. Κατά συνέπεια είναι αναγκαία τόσο η παρακολούθηση της εξέλιξης των πολιτικών αυτών, όσο και των αποτελεσμάτων τους. Με βάση την παρακολούθηση αυτή θα είναι δυνατή η τυχόν αναπροσαρμογή της Στρατηγικής και κατ’ επέκταση του Στρατηγικού Σχεδίου και του Επιχειρησιακού Προγράμματος, εφόσον κριθεί αναγκαίο μετά την πρώτη περίοδο εφαρμογής, καθώς και η περιοδική επισκόπηση και αναπροσαρμογή τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Ο πολυτομεακός χαρακτήρας του Στρατηγικού Σχεδίου συνεπάγεται ένα μεγάλο εύρος παρεμβάσεων που μπορούν χρηματοδοτηθούν είτε στο πλαίσιο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου, είτε μέσω ιδιωτικής χρηματοδότησης, είτε με τη χρήση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. ΣΔΙΤ), είτε μέσω αμιγούς δημόσιας εθνικής χρηματοδότησης είτε, τέλος, στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού 2014-20. Κατά συνέπεια, στην παρακολούθηση της υλοποίησης αυτών των παρεμβάσεων εμπλέκεται ένα ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός φορέων, όπως είναι οι Διαχειριστικές Αρχές και οι Ενδιάμεσοι Φορείς στο πλαίσιο των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων των ΕΣΠΑ των περιόδων 2007-13 και 2014-20, κεντρικές και περιφερειακές υπηρεσίες της Δημόσιας Διοίκησης, η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α΄ και Β΄ βαθμού, Αναπτυξιακές Εταιρείες κ.λπ.

Η εξειδίκευση και παρακολούθηση της εφαρμογής του Σχεδίου και των αποτελεσμάτων που αυτό έχει για την περιοχή απαιτεί, κατά συνέπεια, τη διαρκή συγκέντρωση στοιχείων από όλους τους προαναφερόμενους φορείς, προκειμένου να είναι δυνατή σε κάθε χρονική στιγμή η διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας για την πορεία υλοποίησης, την επίτευξη αποτελεσμάτων και επιπτώσεων σε σχέση με τους στόχους της Στρατηγικής, η αξιολόγηση τυχόν καθυστερήσεων και η λήψη ενδεχόμενων διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση είτε του περιεχομένου, είτε των διαδικασιών εφαρμογής του.

Από τις παραπάνω συνοπτικές παρατηρήσεις για το χαρακτήρα του Στρατηγικού Σχεδίου καθίσταται προφανές ότι απαιτείται η δημιουργία ενός μηχανισμού που θα έχει την ευθύνη για:

Την παρακολούθηση της εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου (διαδικασίες ωρίμανσης έργων από τους αρμόδιους φορείς, ένταξη έργων, ρυθμοί υλοποίησης, εξέλιξη χρηματοδοτικών ροών κ.λπ.).

Την αξιολόγηση – μέτρηση των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων του στην περιφερειακή οικονομία, σε σχέση με τους αναπτυξιακούς στόχους οι οποίοι έχουν τεθεί και τη μέτρηση των συμβολής των έργων που υλοποιούνται στους ποσοτικούς στόχους του ΠΕΠ και των λοιπών επιχειρησιακών προγραμμάτων. Η αξιολόγηση, στο επίπεδο αυτό περιλαμβάνει και τη μέτρηση των επιπτώσεων από την εφαρμογή του Σχεδίου σε κρίσιμα μεγέθη της περιφερειακής οικονομίας, όπως είναι η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, το εισόδημα κλπ.

Την παρακολούθηση των εξελίξεων που παρουσιάζονται ως προς τη θέσπιση και εφαρμογή νέων πολιτικών, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στους τομείς στους οποίους παρεμβαίνει το Στρατηγικό Σχέδιο (όπως π.χ. η νησιωτική πολιτική και η πολιτική μεταφορών).

Την περιοδική αναπροσαρμογή του Στρατηγικού Σχεδίου σε σχέση με τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις του και ανάλογα με την εξέλιξη των εφαρμοζόμενων πολιτικών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, στους τομείς στους οποίους παρεμβαίνει, καθώς και ανάλογα με τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις του προγραμματισμού σε εθνικό επίπεδο (π.χ. τυχόν αναθεωρήσεις Επιχειρησιακών Προγραμμάτων κατά την περίοδο εφαρμογής τους).

Κεντρικός φορέας, αρμόδιος για την παρακολούθηση – αξιολόγηση – επικαιροποίηση του αναπτυξιακού προγραμματισμού στο Νότιο Αιγαίο είναι πρωταρχικά η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση Νοτίου Αιγαίου. Προς την κατεύθυνση αυτή, όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενη ενότητα του παρόντος τεύχους, απαιτείται επιχειρησιακή ετοιμότητα της Περιφέρειας για την εφαρμογή των κατευθύνσεων του Στρατηγικού Σχεδιασμού. Ωστόσο, η μεθοδολογία της «εκ των κάτω» προσέγγισης, που ακολουθήθηκε στη διαδικασία του σχεδιασμού, θα πρέπει να συνεχίζεται και στην παρακολούθηση της εφαρμογής του Σχεδίου. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στο πλαίσιο της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης Ν. Αιγαίου, η ανάπτυξη ενός μηχανισμού παρακολούθησης, που θα λειτουργεί με τη μορφή Αναπτυξιακού Οργανισμού, με την ευρεία συμμετοχή όλων των φορέων, που ενεπλάκησαν στις διαδικασίες του σχεδιασμού. Σκόπιμο είναι ακόμα να συμμετέχουν και εκπρόσωποι Σωματείων Εσωτερικού και Εξωτερικού, καθώς και καταξιωμένες προσωπικότητες του Νοτίου Αιγαίου. Η εξασφάλιση της αναγκαίας ευελιξίας του προτεινόμενου σχήματος, δεδομένου ότι αυτό θα περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μελών, μπορεί να γίνει με την πρόβλεψη για τη λειτουργία μίας ολιγομελούς Εκτελεστικής Επιτροπής, αντιπροσωπευτικής των φορέων που θα συμμετέχουν στον Αναπτυξιακό Οργανισμό.

Παράλληλα, είναι αναγκαία η πρόβλεψη για την τεχνική υποστήριξη της λειτουργίας του Αναπτυξιακού Οργανισμού, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται:

Ο εντοπισμός των αναγκαίων ενεργειών για την επιτάχυνση της υλοποίησης έργων και παρεμβάσεων.

H on going ηλεκτρονική παρακολούθηση της εφαρμογής, με τη συγκέντρωση των αναγκαίων δεδομένων που συνδέονται με την ωρίμανση, την ένταξη και την υλοποίηση των έργων από τον μεγάλο αριθμό των κεντρικών και περιφερειακών και τοπικών φορέων που εμπλέκονται σε αυτή και το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας. 

Ο προσδιορισμός συγκεκριμένων δεικτών για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της φυσικής υλοποίησης, των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων του σχεδίου. 

Η επεξεργασία εναλλακτικών σεναρίων και η υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων αναθεώρησης του προγραμματισμού ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Για την τεχνική υποστήριξη της λειτουργίας του Αναπτυξιακού Οργανισμού προτείνεται η διαμόρφωση ενός μηχανισμού στατιστικής παρακολούθησης των οικονομικών εξελίξεων και των επιδράσεων υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου. 

7.5.3. Μηχανισμός στατιστικής παρακολούθησης των οικονομικών εξελίξεων και των επιδράσεων υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου

Όπως έχει επισημανθεί, οι προβλέψεις της εξέλιξης των μεγεθών και οι εκτιμήσεις των επιδράσεων των διαφόρων παρεμβάσεων, είναι ένα θέμα κεφαλαιώδους σημασίας για την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης και αξιολόγησης και τελικά της εφαρμογής των προγραμμάτων και έργων. Ωστόσο, οι σχετικές προσπάθειες αφενός συναντούν προβλήματα στις στατιστικές υποδομές που απαιτούνται για τον υπολογισμό τους και αφετέρου βασίζονται σε υποθέσεις σταθερότητας των συνθηκών μεταξύ περιόδου βάσεως και προβολής, οι οποίες είναι πιθανόν να διαφοροποιηθούν κάτω από την επίδραση αλλαγών στο εθνικό ή περιφερειακό οικονομικό περιβάλλον. Οι αναμενόμενες επιδράσεις αποτελούν επομένως ad hoc εκτιμήσεις και θα πρέπει να ελέγχονται και να επικαιροποιούνται στην πορεία των προγραμμάτων (on going evaluation), ώστε να προσδιοριστούν ακριβέστερα οι ποσοτικές και κυρίως οι ποιοτικές επιδράσεις αλλά και οι γενικές στατιστικές, πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν οι σχετικές εκτιμήσεις, να έχουν μεγαλύτερη περίοδο βάσης και επομένως να είναι ακόμη πιο αξιόπιστες.

Η δυνατότητα ανάπτυξης πληρέστερων και συχνότερων ποσοτικών μετρήσεων και προβλέψεων, ειδικά σε τοπικό επίπεδο, όπου παρατηρείται μεγαλύτερη έλλειψη στατιστικών δεδομένων, θα βελτιωθεί σημαντικά με το σχεδιασμό και τη λειτουργία ενός στατιστικού συστήματος βασισμένου στα πληθυσμιακά μητρώα (Population Registers), τα οποία είναι καθιερωμένα στην Ευρώπη και στην ολοκληρωμένη τους μορφή υποκαθιστούν προ πολλού τις χρονοβόρες και δαπανηρές απογραφές πληθυσμού. 

Στο πλαίσιο αυτό, ο σχεδιασμός και η πιλοτική, σε πρώτη φάση, εφαρμογή ενός τέτοιου στατιστικού συστήματος για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, εκτός των άλλων, θα αποτελέσει μια πρωτοποριακή δράση με πολλαπλά οφέλη όχι μόνο στατιστικής αλλά και διοικητικής φύσεως. Η επιτυχής του δε έκβαση είναι δυνατόν να υπαγορεύσει την δοκιμή και εισαγωγή του σε όλο το φάσμα της περιφερειακής και περαιτέρω της κεντρικής διοίκησης. Όπως έχει επισημανθεί, το μέγεθος και ο νησιωτικός χαρακτήρας της Περιφέρειας (και των επιμέρους χωρικών της ενοτήτων) προσφέρονται για μια τέτοια δράση, δεδομένου ότι το νησί (νησί-δήμος, μετά τον Καλλικράτη) είναι η βασική ανθρωπογεωγραφική ενότητα, στην οποία θα πρέπει να εστιάζεται το σύστημα στατιστικής απεικόνισης της αναπτυξιακής πραγματικότητας στο νησιωτικό χώρο.