Μ. Φρέρης

Εκτύπωση

"Η σημασία μιας Συγνώμης" του Μ. Φρέρη

την .

Αξιολόγηση Χρήστη:  / 0
ΧειρότεροΚαλύτερο 
Η εν Αθήναις παπική «συγγνώμη» για κατά καιρούς εχθρικές συμπεριφορές τέκνων της Καθολικής εκκλησίας προς την Ορθόδοξη ανατολική χριστιανοσύνη, συγγνώμη η οποία ευλόγως κρίθηκε ως κυρίως αναφερόμενη στην άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της τέταρτης σταυροφορίας, θεωρήθηκε ως μείζον κέρδος της ελλαδικής εκκλησίας από την παπική επίσκεψη. Και ως κορυφαίο διπλωματικό επίτευγμα του προκαθημένου της. Που είχε, ομολογουμένως, αναλάβει, προσωπικώς απέναντι τόσο των φανατικών όσο και των διαλλακτικών, το ρίσκο της αίσιας έκβασής της.

Προηγούμενα σχόλιά μου στον ίδιο χώρο, όταν ακόμη το σχετικό αίτημα της ελλαδικής εκκλησίας παρέμενε εκκρεμές και η ικανοποίησή του φερόταν (ανεπισήμως) ως προαπαιτούμενο της παπικής επίσκεψης, έχουν εξοικειώσει τους αναγνώστες μου με την άποψή μου ότι η εξάρτηση σημερινών εξελίξεων και συμπεριφορών από γεγονότα τόσο παρωχημένα (όσο αυτά του 1204), δηλ. η περίπου χιλιετούς αντοχής μνησικακία, ούτε χριστιανικό ούτε φρόνιμο έργο είναι. Για μια ακόμη φορά σας καλώ να φανταστείτε ποια θα ήταν η κατάσταση της σημερινής Ευρώπης αν διατηρούνταν ζωντανά τα αιματοβαμμένα πάθη και μίση της Μεταρρύθμισης και της Αντιμεταρρύθμισης.

Ως ερασιτέχνης επισκέπτης των δέλτων της ιστορίας(οπωσδήποτε όμως λιγότερο κομπογιαννίτης από τους εκ τηλεοπτικών παραθύρων αυτοσχέδιους συναδέλφους μου)έχω καταλήξει κι εγώ στο συμπέρασμα ότι η λατινική άλωση της Κων/πολης είχε όντως ολέθριες συνέπειες. Όχι μόνο για την υπόσταση της έως τότε αξιοθαύμαστα ανθεκτικής ελληνόφωνης αυτοκρατορίας, στην οποία είχε μετεξελιχτεί το ανατολικό τμήμα του πάλαι ποτέ κραταιού κι ενιαίου Ρωμαϊκού imperium. Αλλά, περαιτέρω, για τις τύχες ολόκληρης της χριστιανικής Ευρώπης. Και ότι τόσο τα κίνητρα όσο και η συμπεριφορά των κατακτητών μόνο αρνητικές αξιολογήσεις επιδέχονται, απ’ οποιαδήποτε σκοπιά κι αν αυτές επιχειρηθούν. Διατηρώ, ωστόσο, ζωηρότατες αμφιβολίες αν γι’ αυτή καθαυτή την προς Κων/πολη μοιραία εκτροπή του δρομολογίου των διόλου ανιδιοτελών σταυροφόρων φέρει καμιά ευθύνη ο πνευματικός εμπνευστής της προς ανατολάς ευρωπαϊκής στρατιωτικής εξορμήσεως, δηλ. ο τότε πάπας της Ρώμης. Που ο πέραν της πνευματικής επικυριαρχίας ρόλος του περιορίστηκε στη στοιχειώδη οργανωτική συσπείρωση κάθε διαθέσιμου για περιπέτειες ένοπλου τυχοδιωκτικού ευρωπαϊκού στοιχείου προς ανάκτηση των Αγίων τόπων εκ μέρους της αποβεβλημένης εξ αυτών χριστιανοσύνης. Κι έτσι μάλλον δεν κατέλιπε στον, αρχομένου του 21ου αιώνος, διάδοχό του το χρέος, έστω απλώς φραστικής επανορθώσεως ανύπαρκτων δικών του πταισμάτων.

Αλλ’ όταν παίζουμε «εν ου παικτοίς», δηλ. όταν παίζουμε με την ιστορία σημερινά παιχνίδια, μπορεί και να μας εκδικηθεί. Ανύποπτο(σε χρονική απόσταση ασφαλείας από την παπική επίσκεψη)αφιέρωμα του ενθέτου «Ιστορικά» της «Ελευθεροτυπίας»στη δυναστεία των Κομνηνών μας θύμισε ότι λίγα χρόνια πριν από την τέταρτη σταυροφορία, το Μάιο του 1182, η βίαιη ανατροπή του νόμιμου φιλοδυτικού αυτοκράτορα και η κατάληψη της εξουσίας από τον τελευταίο Κομνηνό, τον Ανδρόνικο, συνοδεύτηκε από άγρια σφαγή των πολυάριθμων Λατίνων της Κωνσταντινούπολης. Έγραφε ο συντάκτης του σχετικού άρθρου ιστορικός(επαγγελματίας αυτός)Γεράσιμος Α. Μεριανό «…Ο Ανδρόνικος ήταν κύριος της πρωτεύουσας, αλλά πριν εισέλθει, ξέσπασε λαϊκή εξέγερση, υποκινημένη μάλλον από τον ίδιο, η οποία κατέληξε όχι μόνο στη σύλληψη και τύφλωση του πρωτοσεβαστού Αλεξίου, αλλά και στην άγρια σφαγή των Λατίνων της πρωτεύουσας(Μάιος 1182). Ο όχλος τυφλωμένος από τα αντιλατινικά του αισθήματα λεηλάτησε τις περιουσίες τους και σκότωσε όσους δεν κατόρθωσαν να ξεφύγουν. Αναμφίβολα, αυτή η εξέλιξη εξυπηρετούσε τον Ανδρόνικο, αφού η εξολόθρευση των Λατίνων, οι οποίοι είχαν στηρίξει το προηγούμενο καθεστώς, θα ενδυνάμωνε την εξουσία του και θα του χάριζε τη λαϊκή υποστήριξη. Το γεγονός αυτό, όμως, επιβάρυνε τις σχέσεις του Βυζαντίου με τη Δύση…». Το, είκοσι χρόνια αργότερα, «γιουρούσι» των αγροίκων ομοδόξων των θυμάτων της πρώϊμης αυτής «νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου» (από την ανάποδη)κατά της «βασιλίδας των πόλεων»δεν αποτελούσε, βέβαια, αντίποινα ή ανταπόδοση για το μακελειό εκείνο. Άλλα, πολύ ευτελέστερα της θρησκευτικής βεντέτας ή μισαλλοδοξίας, κίνητρα έστρεψαν τους σταυροφόρους κατά της «βασιλεύουσας». Έτσι, η εκ δυσμών κατάλυση της ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας διατηρεί, παρά τ’ αντίστροφα αιματηρά προηγούμένα, ακέραιη την ιστορική της απαξία. Σκεφθείτε όμως τί θα συνέβαινε αν τωρινές δυτικές εκκλησιαστικές ή πολιτικές ηγεσίες, αντιποιούμενες την πολιτικοθρησκευτική κληρονομιά των καθολικών θυμάτων του Ανδρονίκου του Α’, προέβαλαν ως όρο υποθετικής επίσκεψης του Οικουμενικού Πατριάρχη ή του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος σε κάποια καθολική χώρα την αποδοκιμασία της μαζικής εν Κων/πόλει λατινοκτονίας του Μαΐου του 1182!!

Ο Οικουμενικός, ευτυχώς, θρόνος,(ο επιτέλους μοναδικός ενδεχόμενος διάδοχος ή επίτροπος του «ένδοξού μας» πολιτειακού «βυζαντινισμού» ), άξιος του τίτλου του και του ευαγγελικού νοήματος της αποστολής του, είναι εντελώς απρόσφορος για παραλήπτης ή αποστολέας παρόμοιων αναχρονιστικών τελεσιγράφων. Εγκαινιάζοντας εδώ και σχεδόν σαράντα χρόνια ένα ειλικρινή διάλογο αγάπης με την, τουλάχιστον φύσει, αδελφή εκκλησία έχει δείξει εγκαίρως και στην πράξη πόσο έχει απεξαρτηθεί από προκατακλυσμιαίες μνησικακίες. Που επιβιώνουν μόνο ως συμπτώματα περιθωριακών φανατισμών ή ως προκαλύμματα εσωστρεφών ανταγωνισμών περιφερειακής εξουσίας και εθνοφυλετικων η μάλλον φεουδαρχικών στρεβλώσεων της, κατ’ αδήριτη θεολογική ανάγκη, οικουμενικής έννοιας της Ορθοδοξίας.

Πρόσπερος